Digital twinning in de woningbouwopgave

Een digital twin is een digitale kopie van een fysieke omgeving, zoals een wijk, gebouw, weg of zelfs een hele gemeente. Bij een digitale tweeling gaat het niet om één systeem of applicatie. Het kan variëren van een eenvoudige 3D-visualisatie tot een omgeving waarin alles samenkomt, zoals verschillende databronnen, modellen, kaarten, visualisaties, toepassingen en analyses.  

Door ruimtelijke, maatschappelijke en beleidsmatige informatie te combineren ontstaat een beter beeld van wat er speelt in een gebied. Gemeenten kunnen hiermee de huidige situatie beter begrijpen, verschillende toekomstscenario’s verkennen en de gevolgen van keuzes inzichtelijk maken.

Bij woningbouw en gebiedsontwikkeling moeten gemeenten keuzes maken over onder meer wonen, mobiliteit, voorzieningen, energie, klimaatadaptatie en de openbare ruimte. Digital twinning helpt om informatie uit deze verschillende domeinen samen te brengen en de onderlinge gevolgen van keuzes zichtbaar te maken.

Zo kan een gemeente onderzoeken wat het toevoegen van woningen op een locatie betekent voor het ruimtegebruik, groen, water, bereikbaarheid en het voorzieningenniveau. Verschillende ontwikkelscenario’s kunnen naast elkaar worden gezet en met bestuurders, ontwikkelaars en inwoners worden besproken. Een digitale tweeling kan onder andere worden gebruikt voor:

• Het onderzoeken en vergelijken van woningbouwlocaties en ontwikkelscenario’s
• Het vroegtijdig zichtbaar maken van ruimtelijke mogelijkheden, beperkingen en afhankelijkheden
• Het gelijktijdig analyseren van ontwerp, beleid en uitvoering
• Het ondersteunen van participatie en bestuurlijke besluitvorming met visualisaties
• Het hergebruiken van data en eerder uitgevoerde analyses
• Het versterken van de informatiepositie van gemeenten

Digital twinning is geen doel op zich, maar een hulpmiddel bij ruimtelijke planvorming en besluitvorming. Afhankelijk van de toepassing kan het bijdragen aan beter onderbouwde keuzes, een gezamenlijker beeld van de opgave, vroegtijdig inzicht in kansen en risico’s en efficiëntere samenwerking tussen betrokken partijen. Ook kan het dubbel onderzoek verminderen wanneer gemeenten bestaande data, modellen en scenario’s opnieuw kunnen gebruiken. 

Rond digital twinning lopen verschillende landelijke initiatieven. Organisaties zoals Zicht op Nederland (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties), Geonovum, DMI-ecosysteem, digiGO en Stichting Digitale Tweeling Nederland werken aan kennisontwikkeling, standaarden en randvoorwaarden voor de toepassing van digitale tweelingen in de fysieke leefomgeving.

Ook binnen de Samenwerkingsagenda Toekomstbestendige Gebiedsontwikkeling wordt gewerkt aan uitgangspunten en randvoorwaarden voor het gebruik van digital twinning door gemeenten. Het Nationaal Expertisecentrum Woningbouw sluit aan op deze ontwikkelingen en vertaalt relevante kennis naar praktische handvatten voor gemeenten.