Grondbeleid als hulpmiddel voor omgevingsbeleid

Laatst bijgewerkt: 8 oktober 2026

Grondbeleid is een instrument van het Rijk, provincies en vooral gemeenten. Zij gebruiken het om voldoende grond beschikbaar te houden voor ruimtelijke ontwikkelingen. Zo zorgen ze dat plannen voor bijvoorbeeld woningbouw en infrastructuur, maar ook klimaatmaatregelen, daadwerkelijk kunnen worden uitgevoerd.

Bij gebiedsontwikkeling worden gronden verworven, herverdeeld en voorzien van openbare voorzieningen. In stedelijke gebieden kunnen gemeenten kiezen voor actief grondbeleid, faciliterend grondbeleid of publiek-private samenwerking. In landelijke gebieden kan herverkaveling plaatsvinden via provinciale regelingen of vrijwillige kavelruil.

De Rijksoverheid is verantwoordelijk voor het stelsel van het grondbeleid. Dit stelsel bestaat onder meer uit de Omgevingswet, het voorkeursrecht, belastingwetgeving en financiële regels voor provincies en gemeenten.

-> Lees hoe je met grondbeleid het omgevingsbeleid ontdersteunt