Toepassen BOPA en gefaseerde BOPA

Laatst bijgewerkt: 22 oktober 2026

Als een woningbouwproject in strijd is met het nu geldende omgevingsplan, kan het project mogelijk worden gemaakt door een omgevingsplanwijziging of door het verlenen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). En dit kan sneller zijn dan een wijziging van het omgevingsplan. Ook kan de BOPA-route tijdens de transitiefase een goed alternatief zijn voor een planwijziging, omdat de gemeente nog bezig is met het gefaseerd opbouwen van het nieuwe deel van het omgevingsplan.

Voor het toepassen van een BOPA moet het woningbouwproject al voldoende concreet zijn. Dat betekent niet dat het project al helemaal uitgewerkt moet zijn. Je kan ook kiezen voor het gefaseerd aanvragen van opvolgende BOPA-omgevingsvergunningen . Er wordt dan eerst een 'planologisch basisbesluit' aangevraagd. Bijvoorbeeld over de wijziging van het gebruik van de grond naar wonen en over locaties en afmetingen van woningen. Later wordt dan de omgevingsvergunning aangevraagd voor het daadwerkelijk bouwen van de woningen. Hierbij worden de overige elementen van het woningbouwproject beoordeeld (dit is de overgangsvoorziening, mogelijk tot 1 januari 2032).

BOPA kan niet altijd worden toegepast

Om te bepalen of de BOPA-route voor een woningbouwproject mogelijk is, moet je beoordelen:

Kan voor dit woningbouwproject een BOPA aangevraagd en verleend worden?
Is bij dit woningbouwproject te verwachten dat de BOPA-route sneller is dan wijziging van het omgevingsplan?

Er zijn 2 veel voorkomende situaties waarin BOPA niet kan voorzien:

Als regels gewijzigd worden buiten de locatie waar de woningbouw gerealiseerd wordt
Om bestaande regels uit het omgevingsplan te verwijderen (‘wegbestemmen’). Dit geldt ook voor regels uit bestemmingsplannen die van rechtswege onderdeel zijn van het omgevingsplan.

Snelheid ligt deels bij de gemeente zelf

De gemeenteraad kan BOPA-gevallen aanwijzen waarvoor de gemeenteraad een bindend advies wil geven over het wel of niet verlenen van de omgevingsvergunning. Hiervoor zijn processtappen nodig die extra tijd kosten.
Bij een BOPA geldt in principe de reguliere procedure met een beslistermijn van 8 weken. Het college van B&W kan in specifieke gevallen besluiten de uitgebreide procedure toe te passen. In dat geval geldt een beslistermijn van in principe 6 maanden.

Bij deze procedurele keuzes gaat het om de juiste afweging tussen zorgvuldigheid en snelheid.

Meer lezen over de BOPA

-> BOPA op de website van IPLO - meer over bevoegd gezag, advies en instemming bij een BOPA

-> BOPA op de website van VNG - meer over toepassingsbereik BOPA en vragen & antwoorden BOPA